زهرا خنداندل| شهرآرانیوز، «چی بپوشم؟»سؤالی آشنا برای اغلب ما زنها؛ حتی وقتی کمدی پر از لباس داریم. کافی است دعوت یک مهمانی یا مجلس در میان باشد؛ درِ کمد را باز میکنیم، لباسها را کنار میزنیم و باز همان سؤال همیشگی تکرار میشود. مسئله فقط انتخاب نیست؛ خیلی از لباسها را نمیشود چندبار پوشید، بعضیها فقط مناسب یک موقعیتاند، برخی دیگر سایزشان تغییر کرده یا هدیههایی هستند که هرگز با سلیقهمان جور نشدهاند. نتیجه؟ کمدی شلوغ از لباسهای اغلب نو، اما بلااستفاده؛ لباسهایی که نه دلِ دور ریختنشان را داریم و نه راهی برای استفاده دوباره از آنها پیدا میکنیم.
در چنین وضعیتی، «مد پایدار» مفهومی است که آرامآرام جای خود را در گفتوگوهای مربوط به مد و سبک زندگی باز کرده است؛ جریانی که در برابر «مد سریع» یا فستفشن ایستاده و میخواهد هم به کمدها نفس تازه بدهد و هم به طبیعتی که زیر فشار مصرفگرایی نفسش به شماره افتاده است. مد پایدار، فقط یک سبک لباس پوشیدن نیست؛ رویکردی است مبتنی بر ملاحظات اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی.
نغمه و پریسا، دو دختر دهه هشتادیاند. خندههایشان فضای کافهتریای پاساژ را پر کرده و کنار پایشان چند ساک خرید جا خوش کرده است.
نغمه میگوید: «معمولاً اول هر فصل خرید میکنیم، اما اگر پول اضافه بیاید، برای تنوع هم خرید میکنیم.»
پریسا با خنده میگوید: «کمدم دارد میترکد! هر سال قبل از عید کلی لباس رد میکنم، ولی انگار هیچوقت خالی نمیشود.»
نغمه اضافه میکند: «بعضی لباسها را خیلی کم پوشیدهام یا اصلاً نپوشیدهام. گران خریدهامشان و نو هستند؛ دلم نمیآید ببخشمشان. همینها کمدم را شلوغ کردهاند.»
مهری و مهرناز، دو خواهر دهه شصتیاند. شیطنت بچهها گاهی نگاه رهگذران را به سمتشان میکشاند. مهری میگوید:«خرید کردن ما زمان مشخصی ندارد. بچهها زود قد میکشند و سایزشان عوض میشود؛ هر وقت لازم باشد خرید میکنیم.»
از لباسهایی که کم پوشیده شدهاند میپرسم. مکث کوتاهی میکند و میگوید:«بعضیها را میدهیم خیریه، اما بعضی لباسها را فقط بهخاطر اینکه دوستشان داریم نگه میداریم. گاهی فصلش میگذرد یا سایز عوض میشود. الان زیر تخت بچهها پر از لباسهایی است که عملاً استفاده نمیشوند.»
در یکی از مغازههای پاساژ، جملهای توجه را جلب میکند: «مد پایدار». همین واژه، شروع یک گفتوگو میشود.
بهاره کرمانی، صاحب مغازه، از دغدغههای محیطزیستیاش میگوید؛ دغدغهای که او را به راهاندازی کسبوکاری متفاوت رسانده است.
او توضیح میدهد:«لباس، کیف، کفش و اکسسوریهایی که نو یا بسیار کماستفادهاند را میآورند و با قیمت مناسب به فرد دیگری فروخته میشود. من بهعنوان واسطه، سود کمی برمیدارم؛ با این شرط که لباسها کاملاً تمیز و قابل استفاده باشند.»
بهاره میگوید محیطزیست برایش فقط یک شعار نیست:«صنعت پوشاک یکی از پرمصرفترین صنایع از نظر منابع طبیعی است. مصرف بالای آب، آسیب به طبیعت، کار کودکان و گرمایش زمین، بخشی از پیامدهای مد سریع است. مد پایدار تلاش میکند این چرخه را کندتر و انسانیتر کند.»
ایده این مسیر را از بلاگر حوزه مد پایدار گرفته و کارش را از دایره اطرافیان آغاز کرده است؛ کسانی که کمدهایی پر از لباسهای باکیفیت و کمپوشیده داشتند.
او بیپرده میگوید این کار هنوز سود اقتصادی چشمگیری ندارد:«بیشتر از سود، به فرهنگسازی فکر میکنم. اگر این مسیر حتی سالها زمان ببرد، ارزشش را دارد. من خیلی وقتها فقط اجاره مغازه را درمیآورم، اما حالم با این کار خوب است.»
خودش هم پایبند به همین سبک است:«اگر قرار است فرهنگی جا بیفتد، اول باید خودم به آن عمل کنم. میتوانستم سراغ کارهای پرسودتر بروم، اما این انتخاب، انتخاب دل من است.»
در نهایت، شاید وقت آن رسیده باشد نگاه تازهای به کمدهایمان بیندازیم؛ لباسهایی که سالهاست استفاده نمیشوند، میتوانند دوباره وارد چرخه مصرف شوند. «پایدار پوشیدن» فقط یک ترند نیست؛ تصمیمی آگاهانه برای سبک زندگی، محیطزیست و آیندهای که در آن سهم داریم.